Wielki powrót Cruyffa do Amsterdamu to nie tylko sentymentalna podróż, to desperacka próba ratowania duszy klubu. Ajax, niegdyś synonim futbolowej filozofii, dryfuje ostatnio od kryzysu do kryzysu, gubiąc to, co czyniło go wyjątkowym. Czy Jordi Cruyff, dziedzic ikony totalnego futbolu, jest w stanie przywrócić dawny blask i powstrzymać erozję tożsamości?
Od dziedzictwa Johana do desperackiej potrzeby reanimacji
Johan Cruyff ukształtował Ajax, nadając mu nowoczesną formę; jego zasady i wartości do dziś wyznaczają kierunek działania klubu, a stadion nosi jego imię. W tym kontekście, powołanie Jordiego Cruyffa na stanowisko dyrektora technicznego wywołało falę entuzjazmu. Kto, jeśli nie syn legendarnego napastnika, ma rozumieć esencję tożsamości klubu z Amsterdamu i dlaczego należy ją chronić za wszelką cenę?
Prawda jest taka, że Ajax od dawna nie gra futbolu Cruyffa. Klub stracił grunt pod nogami po odejściu Erika ten Haga, notując serię niepowodzeń. Od momentu, gdy ten Hag pożegnał się z klubem trzy i pół roku temu, Ajax przewinął przez ławkę trenerską pięciu różnych szkoleniowców, z których część po prostu nie pasowała do amsterdamskiego DNA.
Przykładowo, Francesco Farioli mógł zapewnić Ajaxowi mistrzostwo Eredivisie w zeszłym sezonie, gdyby nie spektakularna zapaść, która sprawiła, że dziewięciopunktowa przewaga wyparowała w ostatnich siedmiu kolejkach. Mimo to, pragmatyczny styl Farioliego budził kontrowersje w holenderskim futbolu, nawet gdy drużyna była na drodze do tytułu. To właśnie ta debata, a nie sam spadek formy, wyjaśniła poniekąd odejście Farioliego po sezonie 2024/25. Historia zapamięta go jako trenera, który w spektakularny sposób zmarnował szansę na mistrzostwo, ale dla wielu kibiców Ajaxu jego futbol był po prostu nudny. Argumentowano, że tożsamość klubu jest zmywana.
Jak wygląda futbolowa anemia w Amsterdamie?
Po Fariolim nadszedł Johnny Heitinga, były obrońca Ajaxu, w którym pokładano nadzieje na przywrócenie utraconych wartości. Niestety, i on musiał ustąpić miejsca swojemu asystentowi, doświadczonemu Fredowi Grimowi, byłemu bramkarza Ajaxu, który przejął stery jako tymczasowy opiekun do końca sezonu.
Statystyki obecnego sezonu pokazują obraz utraty polotu. Średnie posiadanie piłki przez Ajax to drugie miejsce w Eredivisie – panowanie na boisku teoretyczne, które rzadko przekłada się na realne zagrożenie pod bramką rywala. Ajax zdobył zaledwie 37 bramek w 19 meczach ligowych. Dla kontrastu, NEC Nijmegen ma na koncie 47 trafień, a PSV aż 59. Wout Weghorst, sprowadzony jako ofensywny motor, trafił do siatki zaledwie sześć razy, a Kasper Dolberg, który wrócił do klubu latem, strzelił raptem trzy gole.
Sam fakt pozyskania Weghorsta był dla niektórych symptomem głębokiego kryzysu tożsamości. Owszem, Holender ma swoje atuty, ale jest zupełnie innym typem środkowego napastnika niż ikony, które prowadziły linię ataku Ajaxu w przeszłości. Nie jest Bergkampem ani Kluivertem. Co więcej, zatrudnienie 33-letniego Weghorsta to typowo krótkoterminowe rozwiązanie. Zamiast dać szansę młodemu talentowi z legendarnej akademii Ajaxu, klub postawił na łatwy, krótkowzroczny wybór. Nawet powrót Dolberga, zawodnika, który opuścił klub sześć lat wcześniej, świadczył o braku polotu. Skończyły im się pomysły.
Jordi Cruyff: Wizjoner w obliczu ruin
Jordi Cruyff został zatrudniony po to, by przebudować wszystkie sfery amsterdamskiego klubu. 51-latek ma cenne doświadczenie jako dyrektor techniczny, piastując podobne funkcje w AEK Larnaka, Maccabi Tel Awiw i, co najważniejsze, w FC Barcelonie. W Barcelonie Cruyff odegrał kluczową rolę w transformacji klubu, wprowadzając go w nową erę, zwłaszcza po okresie niemal finansowej ruiny, kiedy to klub również wydawał się odchodzić od założeń Cruyffa. Dzisiaj Barcelona znów szkoli młode talenty, takie jak Lamine Yamal czy Gavi, a zespół Hansiego Flicka jest jednymi z najbardziej ekscytujących w Europie – i w tej renesansowej transformacji Cruyff był kluczowym architektem jako dyrektor sportowy.
Ajax ma nadzieję, że Cruyff dokona czegoś analogicznego. Potrzebują nowej strategii transferowej. Muszą uruchomić ponownie taśmociąg z młodymi talentami, który w ostatnich latach zwolnił. Po listopadowym odejściu Heitingi potrzebują też stałego trenera. Cruyff ma przed sobą potężne wyzwanie.
Po swoim nominacji Cruyff oświadczył: „Nie trzeba dodawać, jak wiele to znaczy dla mojej rodziny i dla mnie. Na stadionie nazwanym imieniem mojego ojca i w klubie, który jest dla mnie ważny od najmłodszych lat. Ajax to wyjątkowy klub z bogatą historią, a ja zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby wspólnie napisać nowy rozdział pełen sukcesów”.
Choć Ajax może nie jest już potęgą z lat 70., połowy lat 90. czy nawet z czasów półfinału Ligi Mistrzów pod wodzą ten Haga, wciąż pozostaje jednym z najbardziej romantycznych i wyróżniających się klubów na świecie. Futbol jest ciekawszy, gdy silny jest Ajax. Teraz to właśnie Cruyff ma przywrócić stan, w którym tak miało być.
